[Review] Marty Supreme ชัยชนะของคนจัญไร

เขียนโดย ban.kk

ใครบางคนคอมเมนต์ถึง Marty Supreme หลังจากทราบผลประกาศรางวัลออสการ์เมื่อช่วงเช้าวันที่ 16 มีนาคมที่ผ่าน และเราก็เห็นด้วย เพราะนี่เป็นการแสดงที่น่าจดจำที่สุดครั้งหนึ่งในเส้นทางอาชีพของเขาอย่างไม่ต้องสงสัย

Marty Supreme ว่าด้วยชีวิตอันโลดโผนของ มาร์ตี เมาเซอร์ ซึ่งเป็นตัวละครที่ได้รับแรงบันดาลใจมาจาก มาร์ตี ไรส์แมน นักปิงปองระดับพระกาฬที่เคยสร้างสีสันให้กับวงการกีฬาของสหรัฐในช่วงปี 1940–1950 ทว่าสิ่งที่หนังต้องการนำเสนอไม่ใช่ความสำเร็จหรือความอุตสาหะ หากแต่เป็นความวายป่วงที่เกิดจากอุปนิสัยที่ไม่น่ารักของเขา หรือว่าง่ายๆ นี่เป็นหนังที่สะดุดีคนมั่นหน้า เย่อหยิ่ง และจองหองเหมือนครั้งที่หนังเรื่อง The Social Network (2010) ทำให้เห็นว่า เบื้องหลังความสำเร็จของผู้ก่อตั้งเฟสบุ๊คอย่าง มาร์ก ซักเคอร์เบิร์ก เป็นคนนิสัยเสียขนาดไหน

ถึงกระนั้น ชีวิตของมาร์ตีก็ลำบากกว่ามาก หลายคนอาจมองว่าที่เขาล่มจมเป็นเพราะการกระทำของตัวเอง แต่หากพิจารณาอย่างถี่ถ้วนก็จะพบว่า นอกจากสันดานแย่ๆ แล้ว สิ่งหนึ่งที่ผลักดันให้ชายหนุ่มเดินมาถึงจุดที่กลืนไม่เข้าคายไม่ออกคือครอบครัวที่ไม่เคยเห็นดีเห็นงามกับความฝันของเขาเลย ทุกคนมองว่าจุดที่มาร์ตีอยากไปถึงเป็นเพียงจินตนาการลมๆ แล้งๆ ของเด็กที่ไม่รู้จักโต

และที่เลวร้ายที่สุดคือ พวกเขาพร้อมที่จะทำลายมัน ไม่ว่าจะเป็น แม่ที่แกล้งป่วยเพื่อหลอกให้ลูกชายกลับบ้าน ไปจนถึงลุงที่ไม่ได้ตีมึนแค่เรื่องเงินค่าพาร์ตไทม์ แต่ยังเรียกตำรวจมาจับพร้อมกับฮุบเงินที่เขาได้มาจากการแข่งขันไป ทั้งหมดนี้สะท้อนว่า สิ่งที่บ่มเพาะให้มาร์ตีเติบโตมาเป็นคนปลิ้นปล้อนแบบที่เราเห็นในหนังล้วนมีต้นสายปลายเหตุมาจากปัญหาครอบครัวด้วยเช่นกัน

แต่นั่นไม่ได้หมายความว่า การกระทำของเขาจะดูขาวสะอาดขึ้น อันที่จริงความเก่งกาจอย่างหนึ่งของผู้กำกับ จอช แซฟดีตั้งแต่เริ่มสร้างชื่อจากหนังเรื่อง Good Time (2017) และ Uncut Gems (2019) คือ ท่ามกลางเรื่องราวที่ขึ้นลงเหมือนกับรถไฟเหาะตัวละครของเขาไม่มีใครเลยที่เรียกได้เต็มปากว่า เป็นคู่พระนางจริงๆ มากสุดก็เป็นคนที่ติดร่างแหจนต้องมาร่วมหัวจมท้ายกันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ใน Marty Supreme เองก็เหมือนกัน เพราะหลังจากการแข่งขันปิงปองที่ดุเดือดในครึ่งชั่วโมงแรก เรื่องราวก็พลิกผันจากหน้ามือเป็นหลังเมื่อฉากหน้าที่เคยเคลือบด้วยกีฬาถูกเปลี่ยนเป็นหนังโจรกรรมที่ตัวเอกต้องหนีตายเอาชีวิตรอดอย่างเต็มตัว และเหนือสิ่งอื่นใด มันมอบความบันเทิงให้แก่คนดูอย่างถึงขีดสุดพร้อมกับเผยให้เห็นว่ายิ่งเวลาผ่านไปนานเท่าไรความอหังการที่เคยมีอยู่ในตัวเขาก็เริ่มถูกแทนที่ด้วยความเป็นมนุษย์มากขึ้นเรื่อยๆ

แต่คนปากไม่สิ้นกลิ่นน้ำนมก็ยังคงเป็นคนปากไม่สิ้นกลิ่นน้ำนมวันยังค่ำ เพราะต่อให้เขาจะยอมลดทิฐิของตัวเองลงแค่ไหน มีหรือที่จะยอมหมอบราบโดยไม่แข็งข้อใดๆ โดยเฉพาะกับทุนนิยมที่เขาเคยปรามาศและคลานเข่ากลับมาขอขมาลาโทษเพื่อความฝันอีกครั้ง

ข้อเปรียบเทียบอย่างหนึ่งที่หนังนำเสนอได้น่าสนใจและอาจเป็นสิ่งขมวดความนึกคิดของมาร์ตีได้เห็นภาพชัดที่สุดคือ ตอนที่เขาบอกให้ เบล่า เคล็ตซ์กี (เกซา เรอห์ริก) พูดถึงอดีตของตัวเองสมัยยังเป็นนักโทษอยู่ในค่ายกักกันของนาซีให้เจ้าพ่อบริษัทขายปากกาอย่าง มิลตัน ร็อคเวลล์ (เควิน โอ’เลียรี) ฟัง โดยในซีนนั้นเคล็ตซ์กีเล่าว่าเขาได้ไปพบเข้ากับรังผึ้งโดยบังเอิญและเอาน้ำผึ้งจากรังมาทาตัวเพื่อให้คนอื่นๆ ในค่ายได้กิน ซึ่งการกระทำดังกล่าวบ่งบอกถึงความเป็นคนไม่เห็นแก่ตัวของเขาได้เป็นอย่างดี

ขณะเดียวกันมันก็ตรอกย้ำว่ามาร์ตีเป็นคนที่เห็นแก่ตัวขนาดไหน เมื่อเขาเอาความเจ็บปวดของผู้อื่นมาใช้เพื่อผลประโยชน์ส่วนตนด้วยการดึงร็อคเวลล์ให้หันมาสนใจกีฬาปิงปอง และถึงแม้ชายหนุ่มจะบอกว่า ตัวเองมีความชอบธรรมในการทำแบบนี้เพราะเป็นยิว แต่ความต่างอยู่ตรงที่มาร์ตีเป็นคนอเมริกันเชื้อสายยิวไม่ใช่คนยิวในยุโรปที่ถูกล้างบางโดยผู้นำเยอรมัน และแน่นอนว่า ถ้าตกอยู่ในสถานการณ์เดียวกับเคล็ตซ์กีเขาก็คงเลือกเก็บน้ำผึ้งไว้กินคนเดียวอย่างไม่ต้องสงสัย

โดยปริยายโจทย์ที่ท้าทายที่สุดของจอช แซฟดีคือ จะทำอย่างไรให้ตัวละครที่ชอบโกหกหลอกลวงและก่อเรื่องระยำตำบอนนี้ได้รับการอนุโลมจากคนดู และยิ่งไปกว่านั้น นี่เป็นเพียงเรื่องของคนห่วยแตกที่เฝ้ารอคอยการลงโทษจากพระเจ้า หรือแท้จริงแล้วคือภาพสะท้อนของสังคมอเมริกาทั้งในอดีต และอาจรวมถึงปัจจุบันที่การตลบตะแลงเกิดขึ้นใต้จมูกของทุกคน และพวกเขาก็เต็มใจที่จะมองข้ามหากตัวเองยังได้รับผลประโยชน์อยู่

แต่ไม่ว่าจะตีความไปในทิศทางไหน สิ่งที่น่าขำขืนคือ ต่อให้จะตะเกียกตะกายกลับมาแข่งปิงปองกับ โคโตะ เอนโด (โคโตะ คาวางุจิ) ซึ่งเป็นคู่ปรับชาวญี่ปุ่นที่เคยโค่นเขาได้ในรอบชิงอีกครั้ง สุดท้ายมันก็เป็นแค่โชว์ปาหี่ที่มีเอาไว้เพื่อโปรโมทปากกาให้กับร็อคเวลล์ และภายใต้ความสัมพันธ์ที่มีร่วมกับนายทุน คำถามที่ตามมาคือ นักกีฬาจะต้องยอมประนีประนอมต่อหลักการของตัวเองแค่ไหน เพราะถึงมาร์ตีจะไม่ใช่คนดี แต่เขาก็ยังคงยึดมั่นในศักดิ์ศรีความเป็นนักกีฬาอยู่เสมอ

หากมองมุมนี้ชีวิตของเอนโดถือว่าโชคดีกว่ามาก เพราะเขาเป็นเหมือนสมบัติชาติที่ออกไปกู้ชื่อเสียงให้กับประเทศ ฉะนั้น เอนโดจึงไม่มีความจำเป็นที่ต้องออกไปวิ่งหาสปอนเซอร์เพราะเขามีคนทั้งประเทศคอยหนุนหลัง ซึ่งสวนทางกับมาร์ตีที่ต้องดิ้นรนไขว้คว้าทุกโอกาสเท่าที่จะเป็นไปได้ แม้จะต้องยอมแลกกับการใช้วิธีสกปรกบ้างก็ตาม 

ทั้งนี้ สิ่งที่น่าสนใจจริงๆ คือ ญี่ปุ่นในฐานะประเทศที่แพ้สงครามกลับมีความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันมากพอที่จะผลักดันให้ช่างซ่อมนาฬิกาหูหนวกอย่าง เอนโดได้เป็นแชมป์ปิงปองระดับโลก ส่วนประเทศผู้ชนะที่ขับเคลื่อนด้วยแนวคิดสุดโต่งอย่างอเมริกาก็สร้างสังคมที่ทำให้เกิดคนแบบมาร์ตีขึ้นมา คนที่ต้องไต่ระบบขั้นบันไดทุนนิยมด้วยการช่วงชิงทุกอย่างมาเป็นของตัวเอง คนที่เจ้าเล่ห์และกล้าได้กล้าเสียที่สุดย่อมเป็นผู้ชนะ ถึงแม้จะถูกมองว่าไม่สง่างามก็ไม่เป็นไร เพราะถ้าไม่ชนะคุณก็เป็นได้แค่ขี้แพ้ที่ไม่ควรค่าแก่การถูกจดจำในสังคมอเมริกา

ลองนึกเล่นๆ หากทั้งคู่สลับตำแหน่งแห่งที่กัน มาร์ตีอาจจะเป็นคนที่ท็อกซิกน้อยกว่านี้ เพราะมีผู้คนที่คอยสนับสนุนความฝันของเขา ขณะที่เอนโดก็คงนั่งจับเจ่าอยู่ในร้านซ่อมนาฬิกาไปจนตายโดยที่ไม่มีโอกาสจะฝันถึงสิ่งใดเลย

แต่ก็อย่างที่กล่าวไปข้างต้น Marty Supreme ไม่ใช่หนังที่ว่าด้วยแรงบันดาลใจ เพราะมันนำเสนอความสุดกู่ของตัวละครที่ต่อให้จะทำเรื่องแย่ๆ เขาก็ยังคงประสบความสำเร็จในแบบของตัวเองอยู่ดี ที่สำคัญ มันเป็นการตีความคนที่ยึดติดในชัยชนะและอีโก้ได้อย่างสุดลิ่มทิ่มประตูชนิดที่ว่า ถึงจะเหยียบย่ำคนอื่นขึ้นไป แต่ถ้าฝันให้ไกลก็ต้องไปให้ถึง ซึ่งไม่มากก็น้อย มันสะท้อนความเป็นจริงสองข้อที่ไม่อาจปฏิเสธได้ของโลกใบนี้ นั่นคือ ไม่ใช่คนเลวทุกคนจะต้องตกตระกำลำบากจากผลกรรมที่ตัวเองก่อและทุนนิยมชนะเสมอ

สามารถติดตามข่าวสารภาพยนตร์อื่น ๆ เพิ่มเติมได้ที่ GamerCulture (หนัง)

A24