[Review] Sheep in the Box เมื่อปัญญาประดิษฐ์กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต

เขียนโดย Biliebluu

สู่จินตนาการในโลกอนาคตอันใกล้ของญี่ปุ่น ใน Sheep in the Box ครอบครัวแกะกล่อง เมื่อปัญญาประดิษฐ์ หรือ เอไอ กลายมาเป็นส่วนนึงของการดำเนินชีวิต พร้อมพาไปสำรวจความหมายของการมีอยู่

พบกับหนังเรื่องล่าสุด ของ ฮิโรคาสุ โคเรเอดะ ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวญี่ปุ่น ที่มีผลงานออกมาแทบจะทุกปี ผู้กำกับที่สามารถรังสรรค์ภาพยนตร์ได้ออกมามีชีวิตชีวา และความงดงามในแบบศิลปะภาพยนตร์ จนได้รับการยอมรับจากคอหนังทั่วโลก จนในปี 2026 เขาเตรียมพาผู้ชมออกนอกกรอบเดิม

Sheep in the Box เป็นเรื่องราวในอนาคตอันใกล้ บอกเล่าชีวิตของครอบครัวโคโมโตะ หลังจากการสูญเสียลูกชาย พวกเขาตัดสินใจที่จะรับ ฮิวแมนนอยด์ ปัญญาประดิษฐ์ที่ถูกออกแบบมาให้ไม่ต่างจากลูกชายผู้ล่วงลับ เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัว ขณะเดียวกันการอยู่ร่วมกันระหว่างมนุษย์และปัญญาประดิษฐ์ ก็เริ่มที่จะทำให้เรียนรู้ถึงการมีอยู่ของชีวิต และการมีตัวตนอย่างแท้จริง หนังนำแสดงโดย อายาเสะ ฮารุกะ, ไดโกะ ยามาโมโตะ และ คุวากิ ริมุ

(บทความนี้มีการเปิดเผยเนื้อหาบางส่วนภายในหนัง)

จากเรื่องราวการทดแทนลูกชายผู้ล่วงลับด้วย หุ่นฮิวแมนนอยด์ หรือปัญญาประดิษฐ์ ที่ถูกออกแบบมาทั้งหน้าตา นิสัย พฤติกรรมได้เหมือนกับลูกชายของบ้านโคโตโมะ มันจึงทำให้หนัง Sheep in the Box กลายเป็นหนังที่ว่าด้วยประเด็นครอบครัวไม่แท้ ชวนให้นึกถึงผลงานหนังของโคเรเอดะเรื่องก่อนอย่าง Nobody Knows (2004), Like Father Like Son (2013) และ Shoplifters (2018)  ที่จะให้กลิ่นอายของการต้องมาอยู่ร่วมกัน ของคนที่ไม่ได้มีสายสัมพันธ์ต่อกัน แต่กลับให้ความรู้สึกที่กลมเกลียว กลายเป็นความผูกพันระหว่างตัวละครที่ชวนให้อบอุ่นหัวใจ ก่อนจะมอบบทสรุปชวนเรียกน้ำตาจากผู้ชม

หนังเลือกที่จะเล่าผ่านการพัฒนาทางความคิดของตัวละคร ในช่วงแรกของคนเป็นแม่จึงมีความรู้สึกตื่นเต้น เธอกำลังจะได้ใช้ชีวิตกับลูกชายผู้สูญเสียอีกครั้ง และมองหุ่นฮิวแมนนอยด์ เป็นลูกชายของเธอจริง ๆ ในขณะคนเป็นพ่อกลับมีความรู้สึกที่ดูแปลก เขามองมันไม่ต่างจากเครื่องดูดฝุ่น

แม้ช่วงแรกเขาจะยังไม่สามารถปรับตัวกับลูกชายไม่แท้ของเขาได้ แต่เมื่อทั้งสองได้ใช้เวลาอยู่ร่วมกัน ผู้ชมจึงได้เห็นพัฒนาการทางความคิดของคนเป็นพ่อ แท้จริงเขาเป็นเพียงชายที่อ่อนไหว ที่ยังไม่พร้อมจะยอมรับ กับการทดแทนลูกชายของเขาด้วยปัญญาประดิษฐ์เพียงเท่านั้น

นอกจากเนื้อเรื่องฝั่งปัญญาประดิษฐ์แล้ว หนังยังเลือกที่จะใส่ปมภายในจิตใจทางฝั่งมนุษย์ของครอบครัวโคโตโมะอีกด้วย ในลุคหญิงสถาปนิกผู้มีความมั่นคง ทั้งจิตใจอ่อนโยนแก่คนรอบข้างของ โอโตเนะ แท้จริงเธอกลับมีปมในใจ เธอยังคงจมอยู่กับความโศกเศร้าถึงการสูญเสีย แม้จะรับหุ่นฮิวแมนนอยด์มาเยียวยา รวมถึงความสัมพันธ์ที่ไม่ดีกับแม่ของเธอ เธอยังมองว่าแม่เธอนั้นเป็นเหมือนส่วนหนึ่งที่ทำให้สูญเสียลูกชายเธอไป จนเริ่มกลายเป็นการตั้งคำถามในตัวเองว่าเธอเป็นแม่ที่ดีพอ หรือคู่ควรกับการเป็นแม่คนหรือไม่

ขณะเดียวกัน เคนสึเกะ ผู้เป็นพ่อ ก็มีปมในใจจากการสูญเสีย เขาย้ำเตือนความผิด กล่าวโทษตัวเอง ว่าทั้งหมดมาจากที่เขาใช้เวลาไปกับการเล่นปาจิงโกะ จนสูญเสียลูกชายไป เขาเลือกที่จะปิดกั้นเพื่อไม่ผูกพันกับลูกไม่แท้ เพราะไม่ต้องการให้ตัวเองต้องเจ็บช้ำอีกครั้ง นอกจากนี้เขายังพยามเค้นหาความจริงถึงการสูญเสียลูกชายไป เพื่อต้องการคลี่คลายปมในใจว่าเกิดอะไรขึ้นกับลูกชายแท้ ๆ ของตัวเองกันแน่

การเลือกนำเสนอปมภายในใจฝั่งมนุษย์ จึงทำให้หนังมีมิติในด้านของตัวละคร พวกเขาไม่ใช่พ่อแม่ที่จะก้าวผ่านความสูญเสียไปได้ง่าย แม้จะรับหุ่นฮิวแมนนอยด์มาก็ตาม ในใจลึก ๆ พวกเขาก็ยังรู้สึกว่าการนำปัญญาประดิษฐ์มาเยียวยาความสูญเสีย เป็นเพียงภาพลวงตา ที่คอยซื้อเวลาให้ได้โกหกตัวเองจากการก้าวข้ามความสูญเสีย

ก่อนมาสู่เส้นเรื่องรอง เมื่อหนังเลือกนำเสนอการถูกทอดทิ้งของเด็ก และความรุนแรงภายในครอบครัว เมื่อ หุ่นคาเครุ ของบ้านโคโตโมะ ได้พบเจอกับหุ่นฮิวแมนนอยด์ตัวอื่นที่ไม่ต่างจากเขา แต่บางตัวกลับมีสภาพที่ไม่สมบูรณ์ บางตัวถูกลอกเนื้อหุ้มออกจนเห็นกระดูกเหล็กด้านใน บางตัวแสดงให้เห็นถึงความไม่สมประกอบบนร่างกาย ร่างกายเสื้อผ้าที่สกปรก เปรียบเสมือนพวกเขาไม่ต่างจากของเล่น ที่แต่ละบ้านจะเลือกให้บทบาท หรือดูแลแบบไหนก็ได้ เพราะพวกมันไม่มีความรู้สึก ในฉากเรายังได้เห็นเหล่าแมวจรซึ่งเป็นเหมือนสัญญะของการถูกทอดทิ้ง

และนำไปสู่การตระหนักรู้ของ คาเครุ ที่ความหมายการมีอยู่ของเขา เป็นเพียงการทดแทนความรู้สึกจากการสูญเสียของมนุษย์ การได้อยู่กับครอบครัวโคโตโมะถูกจำกัดบทบาทให้เขาเป็นเพียงลูกชายที่ล่วงลับ เขาไม่มีสิทธิ์ที่จะมีความรู้สึก หรือมีหัวใจ ขณะที่เมื่อได้ออกมาเจอหุ่นฮิวแมนนอยด์ตัวอื่น เขากลับมีอิสระ และได้รับตัวตนถึงการเป็นสิ่งประดิษฐ์อย่างแท้จริง ตรงนี้จึงกลายเป็นหนังยกระดับความดราม่าในใจ พร้อมยังโยงไปสู่การวิเคราะห์โครงสร้างการมีตัวตนของมนุษย์

แม้ Sheep in the Box จะสามารถถ่ายทอดความลึกซึ้งและความสวยงามในแบบของหนังโคเรเอดะ แต่หนังก็ยังมีข้อสังเกต และแนวทางการนำเสนอที่ให้ความรู้สึกไม่อิน และมองไม่เห็นข้อสรุปแท้จริงของประเด็นภายในหนังได้ เช่น แม้จะนำเสนอการทดแทนความรู้สึก ถึงการมีอยู่ร่วมกันระหว่างมนุษย์และปัญญาประดิษฐ์ หรือการนำเสนอถึงการหลอมรวมจิตใจกันลึกซึ้ง ระหว่างมนุษย์และปัญญาประดิษฐ์ แต่ก็เชื่อว่าในความเป็นจริงแล้ว ยังเป็นเรื่องยาก ที่หากจะกล่าวว่าปัญญาประดิษฐ์จะสามารถมาทดแทนความรู้สึกแท้จริงให้กับมนุษย์ได้

รวมถึงการใส่หลากประเด็นเข้ามาในหนัง 2 ชั่วโมง 6 นาที ทั้ง การสูญเสีย, ความสัมพันธ์มนุษย์, ชีวิตครอบครัว, การถูกทอดทิ้ง, การเติบโต, สัจธรรมชีวิต, การมีอยู่ของปัญญาประดิษฐ์, จิตวิญญาณ หรือ การมีอยู่ของชีวิต ซึ่งแม้การมีหลากประเด็นจะทำให้หนังดูลึกซึ้ง และดูมีชีวิต แต่กลับทำให้รู้สึกล้น เป็นสารมากมายที่หนังอยากจะสื่อจนขาดเป้าหมายหลักที่แน่ชัดของหนัง และจังหวะการเล่าหนังที่อาจจะไม่ได้คมเท่าหนังเรื่องก่อน ๆ ด้วยจังหวะหนังที่ช้า และหน่วง

หากนำมาเทียบกับผลงานของหนัง ฮิโรคาสุ โคเรเอดะ ที่ผ่านมา Sheep in the Box จึงอาจไม่ใช่ผลงานระดับขึ้นหิ้ง แม้หนังจะสามารถมอบบทสรุปที่อบอุ่นและสวยงาม แต่หนังก็ยังมีข้อบกพร่องกว่าหนังเรื่องที่ผ่านมา ซึ่งบางเรื่องสามารถเล่าได้ดี และกลมกล่อมกว่าอย่างมาก

ปัจจุบัน ฮิโรคาสุ โคเรเอดะ กำลังพัฒนาภาพยนตร์เรื่องถัดไปอย่าง Look Back ซึ่งเป็นภาพยนตร์ Live Action ที่ถูกดัดแปลงมาจากผลงานการเขียนของ ทัตสึกิ ฟูจิโมโตะ ผู้เขียนมังงะชื่อดังอย่าง Chainsaw Man โดยมีกำหนดการฉายในช่วงปี 2026 จึงเป็นปีเดียวกันที่จัดฉาย Sheep in the Box คอหนังโคเรเอดะสามารถติดตามกันต่อได้ยาว ๆ

สามารถติดตามข่าวสารอื่น ๆ เพิ่มเติมได้ที่ GamerCulture (หนัง)