นักเขียนแฟนตาซีระดับตำนาน ทำนายอนาคตของ Lord of the Rings

เมื่อพูดถึง The Lord of the Rings ของ J.R.R. Tolkien แล้ว เรื่องนี้มักถูกยกให้เป็นหนึ่งในรากฐานสำคัญของ แฟนตาซียุคใหม่ โลกของคนแคระ เอลฟ์ มนุษย์ ออร์ค และแหวนแห่งอำนาจที่สามารถเปลี่ยนชะตาโลกได้

แต่ก่อนที่เรื่องราวของ Middle-earth จะกลายเป็นที่รู้จักในวงกว้าง มีนักเขียนอีกคนที่มีมุมมองต่อแฟนตาซีแตกต่างไปจากเดิมและให้ “ภาพสะท้อน” ของสิ่งที่ Tolkien สร้างไว้ก่อนหน้านั้น นั่นคือ Ursula K. Le Guin ผู้เขียน Earthsea ที่หลายคนยกให้เป็นหนึ่งในนักเขียนแฟนตาซีที่ยิ่งใหญ่ที่สุดตลอดกาล

Le Guin กับการมองแฟนตาซีแบบไม่ยึดติดกับสงคราม

แม้ว่า Ursula K. Le Guin จะไม่เคยออกมาประกาศตรงๆ ว่า The Lord of the Rings จะ “เสื่อมความนิยม” หรือ “ล้มเหลว” ในอนาคต แต่จากงานเขียน บทความวิจารณ์ และแนวคิดด้านวรรณกรรมแฟนตาซีของเธอ ทำให้เห็นไปในทิศทางนั้น

Le Guin เคยแสดงจุดยืนอย่างชัดเจนว่า แฟนตาซีไม่ควรถูกจำกัดอยู่แค่กรอบของ “สงครามระหว่างความดีและความชั่ว” หรือการยกย่องอำนาจ วีรบุรุษ และลำดับชนชั้นแบบตายตัว เธอมองว่าแฟนตาซีที่ยิ่งใหญ่ควรเปิดพื้นที่ให้กับความซับซ้อนของมนุษย์ ความคลุมเครือทางศีลธรรม และการตั้งคำถามกับโครงสร้างอำนาจ มากกว่าการเล่าเรื่องแบบฝ่ายดีต้องชนะฝ่ายร้ายเสมอ

ในมุมนี้ Le Guin เคยวิจารณ์ผลงานของ J. R. R. Tolkien อย่างระมัดระวัง เธอยอมรับว่า The Lord of the Rings คือรากฐานสำคัญของแฟนตาซีสมัยใหม่ แต่ขณะเดียวกันก็ชี้ให้เห็นว่า โครงสร้างโลกของ Middle-earth ยังยึดโยงกับอุดมคติแบบเก่า ไม่ว่าจะเป็นภาพของกษัตริย์โดยชอบธรรม ชนชั้นที่ถูกกำหนดจากสายเลือด หรือการแบ่งขั้ว “Good vs Evil” อย่างชัดเจน

ทำให้วิเคราะห์ได้ว่า หากผู้อ่านรุ่นใหม่ในอนาคต เติบโตมากับแฟนตาซีที่เน้นการตั้งคำถามกับอำนาจ ความหลากหลายทางวัฒนธรรม และการเล่าเรื่องจากมุมของคนชายขอบมากขึ้น งานอย่าง The Lord of the Rings อาจถูกมองว่า “ห่างไกลจากประสบการณ์ร่วมสมัย” มากกว่าที่เคยเป็น แม้จะยังทรงคุณค่าทางวรรณกรรมก็ตาม

Le Guin เองเคยเขียนไว้อย่างชัดเจนว่า แฟนตาซีไม่ควรทำหน้าที่ปลอบใจผู้อ่านด้วยภาพโลกในอุดมคติที่เรียบง่าย แต่ควรช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจโลกจริง ผ่านสัญลักษณ์ เรื่องเล่า และการสำรวจด้านมืดของมนุษย์ นี่คือจุดที่เธอเชื่อว่าแฟนตาซีจำเป็นต้อง “พัฒนา” หากต้องการคงพลังของมันไว้ในระยะยาว

จึงสรุปว่า สิ่งที่ Le Guin “ทำนาย” ไว้ ไม่ใช่การล่มสลายของ The Lord of the Rings ในฐานะตำนานแฟนตาซี แต่คือความท้าทายที่ผลงานระดับคลาสสิกต้องเผชิญ เมื่อโลกและผู้อ่านเปลี่ยนไป และแฟนตาซีถูกคาดหวังให้ทำหน้าที่มากกว่าการเล่าเรื่องวีรบุรุษแบบเดิม

เธอเชื่อว่าความแฟนตาซีที่แท้จริงคือการสำรวจ ตัวตน มุมมอง และแนวคิดของมนุษย์ มากกว่าแค่การตีดาบฟาดเวทย์

ผลงานของเธออย่าง A Wizard of Earthsea และจักรวาล Earthsea Cycle ให้มุมมองแฟนตาซีที่แตกต่าง โลกเวทมนตร์ที่ลึกซึ้งและเน้นปัญหาภายในตัวละครมากกว่าฉากต่อสู้ยักษ์ใหญ่ ตัวเอกอย่าง Ged ต้องเผชิญหน้ากับตัวเอง ความผิดพลาด และการเรียนรู้ชีวิตมากกว่าแค่เอาชนะมอนสเตอร์หรือกองทัพศัตรู

มอง Lord of the Rings ผ่านเลนส์ของ Le Guin

แม้ Le Guin จะไม่ได้พูดตรงๆ ว่า Lord of the Rings “จะล้มเหลว” แต่การวิเคราะห์งานเธอมองว่าแฟนตาซีที่เน้นแค่การต่อสู้ใหญ่โตอาจถูกตีความผิดไปจากแก่นแท้ของเรื่องราว Tolkien เคยให้สัมภาษณ์ว่าผลงานของ Tolkien มี “เสน่ห์ที่ลึกซึ้งในแง่ภาษา ศาสนา และจิตวิญญาณ” มากกว่าแค่ฉากต่อสู้ และนี่เป็นสิ่งที่ทำให้หลายคนมองว่า LOTR เป็นมากกว่า “นิยายสงครามแฟนตาซี”

Le Guin เองยังเคยพูดถึงข้อจำกัดของแฟนตาซีแบบนิยามง่ายๆ เช่น ตัวละครต้องเป็นมีดีและร้ายชัดเจน ซึ่งเธอเห็นว่าการดำเนินเรื่องในอุดมคติแบบนั้นอาจทำให้ผู้อ่านพลาด มิติลึกของตัวละครและโลก ซึ่งเป็นหัวใจของเรื่องราวที่ยั่งยืน

ทำไมมุมมองของ Le Guin ถึงสำคัญ

• Le Guin ให้ความสำคัญกับ แนวคิดและปรัชญา มากกว่าแค่ฉากต่อสู้แฟนตาซีแบบเดิม
• โลกของเธออย่าง Earthsea แสดงให้เห็นว่าการเติบโตของตัวละครมีค่าเท่ากับการเอาชนะศัตรู
• การมองแฟนตาซีผ่านมุมนี้ช่วยให้เราอ่านโลกของ Tolkien และผลงานอื่นๆ ด้วยมุมที่ลึกและกว้างขึ้น

สรุปคือ แม้ Le Guin จะไม่ได้ทำนาย “การล่มสลายของ Lord of the Rings” แบบตรงๆ แต่มุมมองของเธอชวนให้คิดถึงว่า แฟนตาซีที่ยอดเยี่ยมไม่ใช่แค่เรื่องของดาบกับเวทมนตร์ แต่เป็นเรื่องของ วิธีที่เรื่องเล่านั้นทำให้เราเห็นโลกและตัวเองชัดขึ้น และนั่นคือเหตุผลที่ทั้ง Tolkien และ Le Guin ยังคงถูกยกย่องในฐานะยอดนักเล่าตำนานแฟนตาซีแห่งยุค

ติดตามข่าวสารอื่น ๆ เพิ่มเติมได้ที่ GamerCulture (หนัง)