มนุษย์สองศาล: ศรัทธา บาป และความยุติธรรมของ Daredevil

เขียนโดย เต่ากัดยาง

Daredevil ทนายของพระเจ้า ศาลเตี้ยของปีศาจ เมื่อชายที่เชื่อในความยุติธรรม เลือกใช้ความรุนแรงเพื่อทำให้มันเกิดขึ้นในวันที่ตราชั่งไม่สมดุล เมื่อกฎหมายไม่อาจตัดสินความถูกต้อง และ พระเจ้าก็ไม่อาจหยุดมือของปีศาจในตัวเขา

ในโลกที่มีผู้คนธรรมดามีพลังที่ไม่ธรรมดา เราเคยรู้จักพ่อค้าอาวุธกลับใจแล้วสวมเกราะ เรารู้จักมือสังหารสาวที่ยอมสละชีพปกป้องจักรวาล เรารู้จักทหารหนุ่มผู้ล้มเหลวทั้งชีวิตและเลือกเส้นทางผิด แต่ชะตาลิขิตให้เขากลายเป็นหนึ่งในอเวนเจอร์สทีมใหม่

เหล่าตัวละครพวกนี้ล้วนเต็มไปด้วยเรื่องราวในชีวิตที่ขมขื่น แต่พวกเขาได้โอกาสที่สองเพื่อแก้ไขสิ่งที่ติดอยู่ในใจ และเมื่อพวกเขาทำได้ พวกเขาเลยเป็นที่จดจำทั้งในโลกของพวกเขาและในโลกของผู้ชมที่มักหลงใหลการ Redemption (ไถ่บาป) ของตัวละคร

อย่างที่รู้กันว่าจักรวาล Marvel มีซูเปอร์ฮีโร่ที่เต็มไปด้วยพลังเหนือมนุษย์และศัตรูระดับจักรวาลซึ่งมากไปด้วยวีรกรรมอันโดดเด่น แต่ตัวละครบางตัวกลับน่าจดจำไม่ใช่เพราะพลัง หรือ มีเรื่องราวการไถ่บาป แต่เป็นเพราะ“ความขัดแย้งในจิตใจ” ที่เป็นเสน่ห์ของเขา

และหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดคือ Matt Murdock หรือ Daredevil ชายผู้เป็นทั้งทนายความ ผู้เชื่อมั่นในกฎหมาย และในเวลาเดียวกันก็เป็นศาลเตี้ยที่ใช้ความรุนแรงเพื่อทวงคืนความยุติธรรม แดร์เดวิล เป็นตัวละครที่ไม่ได้อยากไถ่บาป แต่เป็นคนทำบาปโดยรู้บาปแต่ก็ยังทำซ้ำ เพราะนั่นคือมุมมองของเขาผ่านความเชื่อทางศาสนา

ความขัดแย้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงลูกเล่นของเนื้อเรื่อง แต่เป็น “แก่นแท้” ของตัวละคร ที่สะท้อนคำถามสำคัญเกี่ยวกับ ศีลธรรม ศาสนา และธรรมชาติของความยุติธรรมในสังคมมนุษย์

กฎหมายไม่เคยอยู่ข้างความยุติธรรม สองระบบที่ไม่เคยลงรอย

ไม่ว่าใครจะผิดจะถูก กฎหมายจะเป็นเครื่องตัดสิน ผู้เขียนเชื่อว่าทุกคนเข้าใจความหมายนี้ พร้อมตั้งคำถามเกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรม ไม่จำเป็นต้องเคยอ่าน Daredevil หรือดู Daredevil Born Again สำหรับ Matt ในฐานะทนาย เขาเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรม เขาอุทิศชีวิตเพื่อปกป้องผู้บริสุทธิ์ผ่านระบบกฎหมาย

แต่ในฐานะ แดร์เดวิล เขากลับเผชิญกับความจริงที่โหดร้ายว่า “กฎหมายไม่สามารถลงโทษคนผิดได้เสมอไป”

ช่องว่างระหว่าง “สิ่งที่ควรจะเป็น” กับ “สิ่งที่เป็นจริง” นี้เองที่ผลักเขาเข้าสู่เส้นทางของศาลเตี้ย Matt ไม่เคยเลือกข้าง แต่เขาเลือก “ทั้งสองทาง” ตัวตนของ แดร์เดวิล จึงถือกำเนิดจากความเคลือบแคลงสิ่งที่ตนเองเชื่อ และตั้งคำถามจากมุมมืดในใจว่า “กระบวนการยุติธรรม ยุติธรรมจริงหรือไม่”

นี่คือความขัดแย้งในระดับแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับ Legal Philosophy เมื่อกฎหมายไม่อาจสร้างความยุติธรรมได้อย่างแท้จริง มนุษย์มีสิทธิ์หรือไม่ที่จะลุกขึ้นมาทำหน้าที่นั้นเอง และนั่นคือจุดเริ่มต้นของความแตกแยกในตัวเอง

วงจรของบาปที่ไม่สิ้นสุดของ Matt Murdock / Daredevil

Matt Murdock คือคนที่เคร่งศาสนา แม้แต่ชื่อของเขาเองก็มาจาก St. Matthew นักบวชในพระคัมภีร์ เขาเติบโตภายใต้ความเชื่อของ Roman Catholic Church (โบสถ์โรมันคาทอลิก) ซึ่งเน้นเรื่องบาป การสำนึกผิด และการให้อภัย แต่ชีวิตของเขากลับเต็มไปด้วยการใช้ความรุนแรงซ้ำแล้วซ้ำเล่า เขาทำร้ายอาชญากร เขาเกือบฆ่าคน และในบางครั้ง เขารู้สึกว่าพวกนั้น “สมควรตาย”

ความย้อนแย้งนี้สร้างภาวะ “ความรู้สึกผิดแบบคาทอลิก” (Catholic guilt) อย่างลึกซึ้ง เขาจึงต้องไปสารภาพบาปอยู่เสมอ แต่การสารภาพนั้นไม่ได้ทำให้เขาหยุดทำบาป มันเลยกลายเป็นสิ่งที่เรียกว่า

“วงจรบาป”

บาป → สำนึกผิด → การให้อภัย → บาปอีกครั้ง

ซึ่งสะท้อนว่าศรัทธาของเขาไม่ได้ช่วยให้เขาหลุดพ้น และลึก ๆ แล้ว Matt Murdock ไม่ได้หวังให้พระองค์ให้อภัย หรือ มองหาการ ไถ่บาป การสารภาพบาปของเขาจึงเป็นสิ่งที่ทำให้เขาได้ “ตระหนักถึงบาป” อย่างเจ็บปวดยิ่งขึ้น ราวกับเป็นการสำเร็จโทษด้วยตัวเอง

พระเจ้า และ ปีศาจ การสร้างตัวตนที่แตกออกเป็นสอง

ภาพลักษณ์ของ แดร์เดวิล ชุดสีแดง มีเขาปีศาจ ไม่ใช่เพียงสัญลักษณ์ของความน่ากลัว แต่คือการประกาศตัวตนด้านมืดอย่างเปิดเผยในระดับจิตวิทยาแบบ Psychoanalysis นี่คือความขัดแย้งระหว่างศีลธรรมกับสัญชาตญาณ

แทนที่ Matt จะกดทับด้านมืดของตัวเอง เขากลับ“แยกมันออกมา” และมอบตัวตนให้มันในชื่อ Daredevil พูดอีกแบบคือ เขาไม่ได้พยายามกำจัดปีศาจในตัวเอง แต่เลือกที่จะ  “ควบคุมมันด้วยหน้ากาก”

ซึ่งสามารถมองได้อีกมุมว่า เขาสวมหน้ากากปีศาจ เพื่อรักษาความเป็นมนุษย์ของตัวเองในทุกๆคืน(หากใครเล่นเกม Marvel Rivals คงจะเคยได้ยินเสียงก่อนใช้ท่าอัลติ “Let the Devil Out!!” ที่เป็นเหมือนการปลดปล่อยการควบคุมปีศาจในตนเองแม้จะไม่มี Lore ยืนยันแต่ก็ฟังดูเป็นกิมมิคที่สอดคล้องในจุดนี้)

ซึ่งจุดนี้ต่างจาก The Punisher หรือ Frank Castle ที่ใช้ตัวเองแทนความโกรธเกรี้ยวสิ้นหวัง และลงทัณฑ์ทุกคนโดยการเปิดเผยตัวตน ไม่ปิดบังใด ๆ

ความยุติธรรมและการลงโทษ เส้นบาง ๆ ของศาลเตี้ย

แม้ แดร์เดวิล จะถูกมองว่าเป็นฮีโร่ แต่การกระทำของเขามักอยู่ในพื้นที่สีเทา เขาไม่ได้เพียงหยุดยั้งอาชญากรรม แต่ยัง“ลงโทษ” อาชญากรด้วยความเจ็บปวด เอาไม่ถึงตายแต่ก็สาหัส แม้จะดูรุนแรง แต่ แดร์เดวิล ก็ยังคงยั้งกำปั้นอยู่เสมอ แต่มันก็ไม่ได้ทำให้ไม่เกิดคำถามว่า เขากำลังปกป้องผู้บริสุทธิ์ หรือกำลังทำหน้าที่เป็น “ผู้พิพากษา” ด้วยตัวเอง

ความคิดนี้สะท้อนแนวโน้มของ “Moral Vigilantism” ซึ่งตั้งคำถามถึงขอบเขตของศีลธรรม การลงโทษขนาดไหนถึงจะกลายเป็นความรุนแรงที่เกินจำเป็น สำหรับ Matt ความเจ็บปวดไม่ใช่แค่เครื่องมือ แต่มันคือ “ภาษา” ของความยุติธรรม

ความทุกข์ในฐานะการไถ่บาป

สิ่งที่ลึกที่สุดในตัวของ Matt ไม่ใช่ความโกรธ แต่คือ“การยอมรับความทุกข์” ตลอดระยะเวลาชีวิตของ Matt Murdock เขาสูญเสียคนรัก เขาถูกทำร้ายทั้งกายและใจ ชีวิตเขาพังซ้ำแล้วซ้ำเล่า แต่เขาไม่เคยหนีจากมัน

แนวคิดนี้สอดคล้องกับ The Art of Loving ที่มองว่าความทุกข์เป็นส่วนหนึ่งของการเติบโตทางอารมณ์ แต่ในกรณีของ Matt ความทุกข์กลับทำหน้าที่เป็น “หนี้ที่ต้องจ่าย” เขาไม่เชื่อว่าตัวเองคู่ควรกับความสุขจึงปล่อยให้ความเจ็บปวดกลายเป็นวิธีชำระบาปของตน

มนุษย์ที่ไม่มีวันสมบูรณ์

สำหรับ Matt Murdock ความขัดแย้งภายในระหว่างเขากับ Daredevil ไม่ใช่ปัญหาที่เขาต้องแก้ไข แต่เป็นสภาวะที่ต้อง“อยู่ร่วมกับมัน” เขาไม่ใช่นักบุญ และ ไม่ใช่ปีศาจ แต่เป็นมนุษย์ที่พยายามเป็นคนดี ด้วยวิธีที่ตัวเองรู้ว่ามันผิด ในโลกที่ตราชั่งไม่สมดุล ศรัทธาไม่อาจช่วยให้หลุดพ้น และศีลธรรมไม่เคยชัดเจน แดร์เดวิล จึงกลายเป็นภาพแทนของคำถามที่ไม่มีคำตอบ

มนุษย์สามารถยุติธรรมได้จริงหรือไม่ หากต้องใช้ความอยุติธรรมเป็นเครื่องมือและบางที คำตอบของ Matt Murdock ก็คือการเดินอยู่บนเส้นบาง ๆ นั้น…ตลอดไป

สามารถติดตามข่าวสารอื่น ๆ เพิ่มเติมได้ที่ GamerCulture (การ์ตูน)

อ้างอิงทฤษฎีบทวิเคราะห์
A Theory of Justice
Natural Law and Natural Rights
Vigilantism and the State
Confessions
The Problem of Pain
Violence and the Sacred
The Ego and the Id
A Theory of Cognitive Dissonance