อนิเมะ Yuri พื้นที่ปลอดภัยของความรักที่ไม่ต้องมีเราอยู่ในนั้น

ยูริคือความรัก…หรือแค่ภาพฝันที่เราสบายใจจะดู? เบื้องหลังความนิยมยูริในหมู่ผู้ชาย มีอะไรซ่อนอยู่?

123 1 นาทีในการอ่าน

อนิเมะ Yuri พื้นที่ปลอดภัยของความรักที่ไม่ต้องมีเราอยู่ในนั้น

เขียนโดย เต่ากัดยาง

เป็นเรื่องแปลกแต่จริงที่ทุกวันนี้ อนิเมะ Yuri หรือ ความรักระหว่างผู้หญิงกับผู้หญิง ได้รับความนิยมมากขึ้นในหมู่ผู้ชมผู้ชาย และถูกหยิบยกมาพูดคุยเป็นหัวข้อต่าง ๆ ในคอมมูนิตี้มากมาย

ถ้าย้อนกลับไปเมื่อราว ๆ 10 ปีก่อน หัวข้อสนทนาอาจจะวนเวียนอยู่กับ ดราก้อนบอล กันดั้ม โปเกมอน ดิจิมอน นารูโตะ หรือ คาเมนไรเดอร์เสียมากกว่า แต่ในปัจจุบัน “ยูริ” กลับกลายเป็นอีกหนึ่งแนวที่ถูกพูดถึงอย่างจริงจัง

สิ่งนี้อาจเป็นสัญญาณที่ดีในแง่ของสังคมที่เปิดกว้างมากขึ้น สะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านจิตวิทยา สังคม และ วัฒนธรรมของผู้ชมยุคใหม่หรือจริง ๆ แล้ว อาจมีอะไรบางอย่างซ่อนอยู่เบื้องหลังมากกว่านั้นก็เป็นได้

สำหรับผู้เขียนเอง ก็เพิ่งเริ่มชื่นชอบแนวยูริในช่วงไม่กี่ปีมานี้ ก่อนหน้านั้นต้องยอมรับว่า “ปิดกั้น” พอสมควร อาจด้วยวัย หรืออาจเพราะประสบการณ์จากอนิเมะบางเรื่องที่เชื่อว่าหลายคนมีจุดร่วม

อย่าง Kannazuki no Miko ที่เต็มไปด้วย “ความสัมพันธ์ที่เป็นพิษ” (Toxic Relationship) และตัวละครอย่าง Souma พระเอกสาย “ปกป้องทุกอย่าง” ก็กลายเป็นตัวอย่างหนึ่งของคำว่า
“อย่าเป็นผู้ชายที่แสนดี ในโลกของอนิเมะยูริ” เอาจริงเจ็บใจจะดูหุ่นยนต์สู้กันมันๆ ดันหักเลี้ยวหัวทิ่มซะงั้น

แต่เมื่อเวลาผ่านไป ผู้เขียนได้รู้จักอนิเมะและมังงะเรื่อง Citrus นั่นกลับกลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในการเปิดใจ แม้เนื้อเรื่องของ Citrus จะเต็มไปด้วยดราม่าหนักอึ้ง แต่ในอีกมุมหนึ่ง มันกลับเป็น“พื้นที่ปลอดภัยทางอารมณ์” สำหรับผู้ชมผู้ชาย เราสามารถเสพเรื่องราวความรักได้ โดยไม่ต้องเปรียบเทียบตัวเองกับตัวละครชาย ไม่ต้องรู้สึกถึงการแข่งขัน หรือความคาดหวังแบบความสัมพันธ์ในชีวิตจริง สิ่งนี้ทำให้ความรักในเรื่องดู “เข้าถึงง่าย” และไม่กดดัน

สำหรับผู้ชมผู้ชายบางคน ยูริอาจทำหน้าที่เป็นแฟนตาซีในเชิง “การมอง” ความรักจึงกลายเป็นสิ่งที่“ดูสวยงาม” โดยแทบไม่มีแรงเสียดทานจากความเป็นจริง โดยเฉพาะในแง่ของความสัมพันธ์เชิงอำนาจ เมื่อเป็นตัวละครเพศเดียวกัน ความรู้สึกของการ “เหนือกว่า-ด้อยกว่า” ถูกลดทอนลง จึงทำให้เรื่องราวดูเหมือนถูกขับเคลื่อนด้วย“ความรู้สึกล้วน ๆ”

อย่างใน Bloom Into You แม้จะมีการรุกเร้า ความอึดอัด หรือความสับสนในความสัมพันธ์ จนตัวละครต้องตั้งคำถามกับตัวเองและค้นหาตัวตน แต่สิ่งที่ผู้ชมรับรู้กลับเป็นความละเอียดอ่อนของอารมณ์ และนั่นทำให้ผู้ชมบางคนรู้สึกว่า ความรักแบบนี้ดูจริงใจและลึกซึ้งกว่าความรักชาย-หญิงเสียอีก

อย่างไรก็ตาม เราก็ปฏิเสธไม่ได้ว่า ความนิยมส่วนหนึ่งของ อนิเมะยูริ ยังเกี่ยวข้องกับแนวคิด Male Gaze หรือการมองผู้หญิงผ่านสายตาของผู้ชายยูริบางเรื่องถูกสร้างขึ้นเพื่อความสวยงาม หรือความพึงพอใจทางสายตา ทำให้ตัวละครกลายเป็น “วัตถุแห่งการมอง” (Object of Desire) มากกว่าจะเป็นมนุษย์ที่มีมิติ

เห็นได้ชัดจากการมาของ Watashi ga Koibito ni Nareru Wake Nai jan, Muri Muri! (※Muri ja Nakatta!?) หรือ “ให้เป็นแฟนได้ไงไม่เอาไม่ไหวหรอก! (※หรือว่าจะไหวนะ!?)”

นี่คือสิ่งที่ชัดเจนว่าเหล่าท่านชายที่ดูเขาดูอะไรกัน มันมีทั้งสาวๆน่ารักและเนื้อหาฮาเร็ม ผู้เขียนเองมองว่านี่คืออนิเมะที่ไม่ได้มีความลึกซึ้งอะไรเลยแต่มันดี มันฟิน และสนุก มีเซอร์วิสกำลังพอเหมาะ เป็นแฟนตาซีสำหรับผู้เขียนทุกมิติ ในทางกลับกัน Female Gaze ก็ไม่ได้หมายถึงแค่ “ผู้หญิงเป็นคนมอง” แต่คือการเล่าที่ให้ความสำคัญกับความรู้สึกภายใน ความสัมพันธ์ และประสบการณ์ของตัวละครอย่างลึกซึ้ง

เมื่อมองผ่านกรอบนี้ จะเห็นได้ว่า “ยูริ” ไม่ได้อยู่ฝั่งใดฝั่งหนึ่งอย่างชัดเจนแต่มันกำลังแกว่งไปมาระหว่างสองสายตานี้อยู่ตลอดเวลา จึงเป็นประเด็นที่ค่อนข้างพูดยาก หากจะหาคำตอบแบบตรงไปตรงมาว่าสุดท้ายแล้ว ยูริ คือแฟนตาซีของผู้ชายหรือผู้หญิงกันแน่

แต่อย่างน้อย ผู้ชมในยุคปัจจุบันก็เริ่มแยกแยะได้มากขึ้นระหว่างผลงานที่มีคุณค่าทางเนื้อหา กับผลงานที่เน้นเพียงภาพลักษณ์หรือแฟนเซอร์วิส ท้ายที่สุด ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใดก็ตาม การเปิดกว้างของผู้ชมต่อความหลากหลายทางเพศในสังคมและวัฒนธรรมล้วนมีส่วนสำคัญที่ทำให้ยูริกลายเป็นแนวที่เข้าถึงง่าย และได้รับการยอมรับมากขึ้น

มันเลยไม่ใช่แนวเฉพาะกลุ่มอีกต่อไปความนิยมของผู้ชายต่ออนิเมะแนวยูริ จึงอาจเกิดจากหลายปัจจัยผสมกันทั้งความสบายใจในการรับชม ความรู้สึกว่าความรักมีความบริสุทธิ์และจริงใจ องค์ประกอบของแฟนตาซี และบริบทของสังคมที่เปลี่ยนไป

และในท้ายที่สุด ยูริก็ไม่ใช่แค่“ความรักรูปแบบหนึ่ง”

แต่มันคือพื้นที่ที่ผู้ชมสามารถสำรวจความหมายของความรัก โดยไม่ต้องถูกจำกัดด้วยบทบาทของตัวเองในโลกความเป็นจริง