[Review] The Odyssey จากมหากาพย์โบราณ สู่ภาพยนตร์ฟอร์มยักษ์ ของ คริสโตเฟอร์ โนแลน

เขียนโดย Biliebluu

ในชั่วโมงนี้คงปฏิเสธไม่ได้ว่า คริสโตเฟอร์ โนแลน คือหนึ่งในผู้กำกับที่มีอิทธิพลต่อโลกภาพยนตร์มากที่สุด ผู้กำกับที่มากวิสัยทัศน์และจินตนาการเหนือล้ำ นักทำหนังที่สามารถพาผู้ชมไปเหนือขีดจำกัดของการรับชมภาพยนตร์ หลากผลงานของเขาล้วนเป็นที่ประจักษ์ถึงความทะเยอทะยาน จนคว้ารางวัลผู้กำกับยอดเยี่ยมและภาพยนตร์ยอดเยี่ยมจากเวทีออสการ์ด้วยหนัง Oppenheimer เมื่อปี 2023 ก่อนจะมาสู่ผลงานล่าสุด ด้วยการหยิบมหากาพย์โบราณอย่าง The Odyssey มาสานต่อเป็นภาพยนตร์ จนกลายเป็นหนังที่คนทั้งโลกต่างเฝ้ารอคอยที่สุดในตอนนี้

The Odyssey คือผลงานลำดับที่ 13 ของ คริสโตเฟอร์ โนแลน โดย หยิบนำเรื่องราวจากวรรณกรรมมหากาพย์กรีกโบราณที่ประพันธ์โดย โฮเมอร์ ก่อนจะนำมาดัดแปลงเป็นภาพยนตร์ฟอร์มยักษ์

เรื่องราวจะว่าด้วยเรื่องของ โอดิซีอุส วีรบุรษผู้อยู่เบื้องหลังกลอุบาย ม้าไม้โทรจัน หรือ ม้าไม้เมืองทรอย ซึ่งเป็นแผนกลยุทธ์ที่ทำให้เขาสามารถยกทัพตีกรุงทรอยจนพินาศลงได้ และในโศกนาฏกรรมนองเลือดนั้นเอง ที่ทำให้เขาได้ล่วงเกินภายในเขตศักดิ์สิทธิ์ในวิหาร จากการทำลายวิหารต่าง ๆ ซึ่งถือเป็นการลบหลู่เกียรติของเทพซูส ที่คอยคุ้มครองผู้ลี้ภัยในเขตแท่นบูชา จนเป็นเหตุที่ทำให้เทพทุกองค์เห็นพ้องตรงกันที่จะลงทัณฑ์กองทัพของโอดิซีอุส

ในระหว่างการเดินทัพกลับ จึงกลายเป็นการเดินทางกลับบ้านที่ยาวนาน และกินเวลาไปเกือบ 10 ปี และในขณะนั้นเอง ที่อิทาคา ก็เกิดความวุ่นวายเมื่อทุกคนเชื่อว่าโอดิซีอุสได้เสียชีวิตไปแล้วจากระยะเวลาเดินทางที่ยาวนาน จึงเกิดเหตุการณ์วายป่วง ไปจนถึงการชิงอำนาจ จนทำให้ เทเลมาคัส ลูกชายของโอดิซีอุส ต้องออกเดินทางที่จะตามหาพ่อกลับบ้าน เพื่อที่จะมาสยบความวุ่นวายของเมืองอิทาคา และคืนความสงบอีกครั้ง

และอย่างที่ทราบกันว่าผู้กำกับ คริสโตเฟอร์ โนแลน คือผู้กำกับที่เน้นกระบวนการผลิตที่ใช้ทักษะของความสมจริงมากที่สุด แล้วด้วย The Odyssey เป็นเรื่องราวที่มีความแฟนซี รวมไปถึงการปรากฏตัวของเหล่าเทพ และสัตว์ประหลาดดึกดำบรรพ์ เขาจึงเลือกที่จะเลี่ยงการใช้ CGI ให้น้อยที่สุดเท่าที่จะทำได้ และหันไปใช้ Practical Effects หรือ เอฟเฟกต์ที่สร้างขึ้นจริงในกองถ่าย เช่น หุ่นจำลองที่สามารถควบคุมจริงได้ ไปจนถึงงานภาพที่เลือกถ่ายทำด้วยกล้อง IMAX เพื่อยกระดับคุณภาพของหนังให้ไปอีกขั้น

พร้อมทั้งยกกองถ่าย ไปถ่ายทำในสถานที่จริงอีกหลายประเทศตลอดเวลา 90 กว่าวัน เพื่อให้ได้ความสมจริงจากสถานที่มากที่สุด และยังคงได้ผู้กำกับภาพอย่าง Hoyte Van Hoytema กลับมาร่วมงานอีกครั้ง ซึ่งจากข้อมูล The Odyssey จึงเป็นภาพยนตร์ของโนแลนที่มีทุนสร้างสูงถึง 250 ล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งใกล้เคียงกับผลงานเก่าอย่าง The Dark Knight Rises เมื่อปี 2012

นอกจากความยิ่งใหญ่ของงานโปรดักชั่นแล้ว ในฝั่งนักแสดงก็ยังไม่น้อยหน้า The Odyssey จึงเป็นการรวมเหล่านักแสดงแถวหน้าของวงการฮอลลีวูดและที่น่าจับตามองอย่างมากมาย นำแสดงโดย Matt Damon, Anne Hathaway, Tom Holland, Robert Pattinson, Lupita Nyong’o, Charlize Theron, Zendaya, Mia Goth, Jon Bernthal และ Benny Safdie เป็นต้น

(บทความนี้มีการเปิดหาเนื้อหาบางส่วนภายในหนัง)

แน่นอนว่า The Odyssey ไม่ใช่บทภาพยนตร์ดั้งเดิมของ คริสโตเฟอร์ โนแลน แต่เป็นการดัดแปลงจากวรรณกรรมของโฮเมอร์ สู่บทภาพยนตร์ที่ร่วมสมัย และสอดแทรกการตีความหมายในแบบของเขา จึงชวนให้นึกถึงการดัดแปลงเรื่องราวจากหนังสือการ์ตูนฮีโร่อย่าง Batman ก่อนจะกลายเป็นไตรภาค อัศวินรัตติกาล (The Dark Knight) ที่กลายเป็นหนึ่งในหนังฮีโร่เดี่ยวที่ยิ่งใหญ่ที่สุดตลอดกาล

ดังนั้นเรื่องราวในหนังของ The Odyssey จึงเป็นการดำเนินเรื่องราวที่ไม่ต่างจากในวรรณกรรมมากนัก ทั้งการปรากฏตัวของเหล่าตัวละครที่มีความสำคัญต่อวรรณกรรม การอ้างอิงถึงเหล่าสัตว์ประหลาด และเทพต่าง ๆ ที่มีความเกี่ยวข้องกับ โอดิซิอุส

รวมถึงหนังยังมีพาร์ทที่ย้อนรอยถึงเหตุการณ์ที่กรุงทรอยพังพินาศ จากฝีมือและกลอุบายของโอดิซิอุส ซึ่งเป็นหนึ่งในฉากที่ยิ่งใหญ่ และแอบแฝงความหวั่นไหวในจิตใจของเขาอีกด้วย

ด้วยฝีมือการเล่าเรื่องในหนังของ คริสโตเฟอร์ โนแลน หนึ่งในผู้กำกับที่มีวิธีการเล่าหนังเฉพาะตัว เขาเลือกใช้ การเล่าเหตุการณ์ที่ไม่ได้เป็นแบบเส้นตรง (Non Linear) และอาศัยการสำรวจเหตุการณ์ ผ่านความทรงจำของตัวละคร

ซึ่งรูปแบบการนำเสนอนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่แต่อย่างใด เพราะหากใครที่เคยรับชมภาพยนตร์ของเขาอย่าง Inception (2010) ที่เน้นใช้การตัดสลับเหตุการณ์ การแทรกช่วงเวลาสั้น ๆ เข้ามาอยู่ในฉาก ก็คงจะเข้าใจได้ไม่ยากนัก

หนังจึงดำเนินไปด้วยเรื่องราวผ่านเส้นเวลาปัจจุบันทั้งในฝั่งของ เทเลมาคัส ที่พยามออกเดินทางตามหาพ่อที่เขาไม่เคยได้รู้จัก ผสมผสานกับการรับฟังเรื่องราวจากตัวละครที่เคยอยู่ในเหตุการณ์ร่วมกับพ่อของตน และสลับกับฝั่งของโอดิซิอุสที่หนังในช่วงแรก จะเป็นการสำรวจความทรงจำในขณะที่เขาหลงทาง และใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับ คาลิปโซ อย่างไม่รู้จักตัวตน

ในมุมความทรงจำของ โอดิซิอุส จึงเต็มไปด้วยเรื่องราวการผจญภัยที่ต้องหาทางกลับบ้าน ส่วนในฝั่งของ เทเลมาคัส จึงเน้นไปทางความดราม่า เฉือนอารมณ์ที่แข่งกับเวลา เมื่อ แอนทิโนส มีแผนที่จะขึ้นครองบัลลังก์จากแม่ของเขาอย่าง เพเนโลพี

หากพูดเป็นภาษาเกมเมอร์นั้น เรียกได้ว่า การเดินทางกลับบ้านของโอดิซิอุส คือการเก็บภารกิจเสริม (Side Quest) แทบจะในทุกตลอดการเดินทางก็ไม่ผิดนัก เพราะการเดินทางของเขาต้องพบเจอกับเหล่าอุปสรรคมากมายในระหว่างการเดินเรือ จนต้องหยุดพักตามเกาะเพื่อหาเสบียง ซึ่งนำพาให้เขาพบเจอกับเหล่าศัตรูมากมาย เช่น การพบเจอเข้ากับ ยักษ์ตาเดียว อย่าง โพลีฟีมัส ที่พรากชีวิตทหารของโอดิซิอุสไปหลายนาย

ซึ่งเป็นหนึ่งในฉากที่สร้างความระทึกและกดดัน และใครจะไปเชื่อว่า ผู้กำกับอย่าง คริสโตเฟอร์ โนแลน ก็สามารถสร้างจังหวะสยองขวัญชวนสะดุ้งให้กับหนังของเขาได้เหมือนกัน หรือ การพบเจอกับกลุ่มมนุษย์ร่างสูงใหญ่ ที่มาพร้อมกับอาวุธและชุดเกราะที่ดูล้ำสมัย จนทำให้โอดิซิอุสต้องวิ่งหนีตายกลับเรือ ก็เป็นอีกหนึ่งฉากที่น่าจดจำ และชวนระทึกลุ้นให้เอาชีวิตรอด

อีกหนึ่งฉากที่ดูเหมือนจะไม่มีอะไร แต่กับสร้างความหวือหวาโดยแทบไม่น่าเชื่อ คือการที่กลุ่มของโอดิซิอุสเผชิญหน้ากับ แม่มดเซอร์ซี ที่มาในรูปแบบของหญิงกลางวัย ผู้แสนใจดี เชื้อเชิญให้เหล่าทหารผู้หิวโหยเข้ามาทานอาหาร ก่อนจะทำการเสกให้กลุ่มทหารกลายเป็นหมูที่แสนตะกละ

ความน่าอัศจรรย์ในฉากจึงเป็นการที่ใช้เทคนิคพิเศษเพียงน้อยนิด และอาศัยจังหวะการตัดต่อควบคู่กับการแสดงของนักแสดง ที่กำลังใช้มือนวดลงบนร่างกายของทหารที่ทำให้ดูเหมือนการสาปมนต์ จนพวกเขากลายเป็นหมู

ซึ่งหากเทียบกับภาพยนตร์แฟนซีเรื่องอื่น เราคงจะได้เห็นการอาศัยเทคนิคพิเศษทางภาพ หรือ เอฟเฟกต์ในการแปลงกายที่ดูแฟนซี ต่างจากหนังของโนแลน ที่เขายืนกรานจะใช้เทคนิคพิเศษให้น้อยที่สุด ฉากการพบเจอกันกับแม่มดเซอร์ซี จึงกลายหนึ่งในฉากที่ตื่นตา น่าขนลุกเป็นอย่างมาก

และอยากให้จับตาในช่วงองค์ท้ายของหนัง คือที่สุดความลุ้นระทึก เมื่อการเดินทางกลับบ้านของโอดิซิอุสได้จบลง และถึงเวลาที่เขาต้องคืนบัลลังก์อย่างสมศักดิ์ศรี ด้วยการพิสูจน์ตนจากการยิงธนูลอดรูขวาน 12 เล่ม ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่มีใครทำได้นอกจากโอดิซิอุส

โดยเขามาในรูปแบบของขอทานที่ไม่มีใครรู้ แม้แต่แอนทิโนสที่ทำการเหยียดหยาม จนถึงการฝ่าฝืนกฏของซุส ก่อนจะกลายเป็นฉากสุดเดือด เมื่อโอดิซิอุสได้พิสูจน์ตัวสำเร็จ ก่อนจะทำการกวาดล้างเหล่าผู้ที่หวังจะขึ้นครองบัลลังก์แทนเขาด้วยตัวคนเดียว จึงกลายเป็นฉากตะลุมบอน เมื่อทุกคนเข้าประจันหน้ากับโอดิซิอุสเพียงตัวคนเดียว

จึงยิ่งต้องชมการแสดงของ Matt Damon ที่สามารถใช้ทักษะการต่อสู้ระยะประชิด ร่วมด้วยการแสดงอารมณ์ผู้นำได้ออกมาอย่างน่าทึ่ง จนถึงฉากสุดท้ายที่ต้องเผชิญหน้าประชัญอารมณ์ร่วมกับ แอนทิโนสของ Robert Pattinson ที่สร้างความสะใจให้กับผู้ชม เมื่อเขาสามารถสังหารชายผู้โอ้อวดลงได้ในที่สุด

แม้ในช่วงแรกหนังจะได้รับคำวิจารณ์จากการคัดเลือกนักแสดงที่ไม่เหมาะสมกับบทบาท เช่น Lupita Nyong’o นักแสดงผิวสี ในบทของ เฮเลน แห่งเมืองทรอย หญิงสาวรูปงามที่เป็นต้นเหตุให้เกิดสงครามชิงตัว ซึ่งตัวละครดังกล่าวเคยปรากฏตัวในหนัง Troy (2004) ซึ่งเคยนำแสดงโดย Diane Kruger หญิงผิวขาวผมทองที่ดูจะเหมาะสมกับหญิงสาวรูปงามที่สุด จนกลายเป็นประเด็นที่ถูกถกเถียง

แต่อย่างไรก็ตาม เมื่อตัวละครดังกล่าวถูกตีความใหม่ และเลือกใช้นักแสดงที่พลิกภาพจำเดิม กลับพบว่า เฮเลน เป็นเพียงตัวละครสมทบ ที่ปรากฏผ่านความทรงจำ หรือ การเอ่ยถึงเพียงเท่านั้น ซึ่งหากพูดในมุมผู้เขียน การปรากฏตัวของเฮเลนด้วยการแสดงของ Lupita Nyong’o จึงไม่มีความรู้สึกยัดเยียด

อีกทั้งด้วยความที่เป็นเรื่องราวของมหากาพย์ The Odyssey ซึ่งไม่ได้ดำเนินเรื่องราวผ่าน เฮเลน เป็นหลัก ผู้ชมจึงแทบจะได้เห็นการปรากฏตัวของเธอเพียงน้อยนิด จนแทบไม่น่าเชื่อว่าจะเป็นดราม่าได้

ส่วนนักแสดงที่น่าชื่นชมจึงหนีไม่พ้นการแสดงของ Matt Damon ในความเป็นวีรบุรุษสงครามที่แม้จะดูแข็งกร้าว แต่เขากลับมีความรู้สึกที่อ่อนไหวภายในใจ การแสดงออกในฉากการตีเมืองทรอยจึงเป็นการแสดงความสะเทือนอารมณ์ในหนังได้ดีที่สุด

ท่ามกลางความสำเร็จจากการพิชิตเมืองได้ แต่สายตาของเขากลับว่างเปล่า รวมถึงการแสดงออกถึงภาษากายที่ดูรู้สึกผิด เมื่อเขาทำการฝ่าฝืนกฏของซุส และการหยามเกียรติเทพอาธีน่า ซึ่งรับบทโดย Zendaya ด้วยการทำลายศาสนสถาน ก่อนจะกลายเป็นความรู้สึกผิดที่เธอตามติดเขาไปตลอดการเดินทาง

นอกจากนี้ยังมีความน่าทึ่งจากนักแสดงอีกหลายคนภายในหนัง เช่น การปรากฏตัวเพียงน้อยนิดของ Benny Safdie ในบทของ อกาเมมนอน ด้วยบทบาทแม่ทัพที่เข้าตีกรุงทรอย จากรูปร่างที่สูงใหญ่พร้อมกับชุดเกราะสีดำ ซึ่งสร้างความน่าเกรงขามเมื่อเขาปรากฏตัวขึ้นในฉาก

หรือ บทชายตาบอดอย่าง ยูเมอัส ของ John Leguizamo ที่มาในความชายผู้สื่อสัตย์ต่อโอดิซิอุส พร้อมทั้งให้คำแนะนำแก่ เทเลมาคัส ถึงเรื่องราวของพ่อของเขา จึงกลายเป็นตัวละครที่เปรียบเสมือนผู้ให้ (Mentor) สายซัพพอร์ตของหนังเรื่องนี้อย่างน่าจดจำ

ในส่วนของงานโปรดักชั่นยังคงเป็นขั้นสุดของหนังโนแลน และอาจเรียกได้ว่านี่คือหนึ่งในหนังที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของเขา เขาสามารถควบคุมทิศทางของหนังได้ออกมาสมศักดิ์ศรีกับการเป็นหนังย้อนยุค (Period Film) ทั้งการออกแบบฉากภายในเมืองอิทาคา ฉากต่อสู้ที่น่าดุดัน และ ท้องทะเลที่บ้าคลั่งจนแทบจมเรือของโอดิซิอุส ด้วยการถ่ายทำด้วยกล้อง IMAX จึงทำให้การออกแบบดังกล่าวสามารถเสริมสร้างบรรยากาศได้เหนือระดับ เมื่อรับชมภายในโรงภาพยนตร์

อีกหนึ่งสิ่งที่น่าชื่นชม ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของหนังโนแลน คือการตั้งใจใช้เทคนิคพิเศษให้น้อยที่สุด จึงทำให้ The Odyssey ที่ว่าด้วยเรื่องราวของความแฟนซี กลายเป็นหนังที่ดูและให้ความรู้สึกสมจริงอย่างไม่ปรุงแต่งเยอะ

หนังเลือกใช้การเอ่ยถึงต่อเทพเจ้าบางองค์ แทนการที่จะมาปรากฏตัวด้วยความแฟนซี ซึ่งให้ความรู้สึกสมจริงที่มนุษย์ไม่สามารถสัมผัส ไม่เคยพบเจอ หรือ อาจมาในรูปแบบมนุษย์เดินดินที่อาศัยนักแสดงที่มีความคู่ควรกับบทบาทและดูสมเกียรติต่อเป็นเทพเจ้า การออกแบบสัตว์ประหลาดผ่านการใช้เทคนิคหุ่นซึ่งก็ทำให้การเคลื่อนไหวไม่ดูลอย ชวนให้ตะลึงกับความประหลาดของพวกมัน

The Odyssey จึงกลายเป็นหนึ่งในมหากาพย์โบราณที่ถูกรังสรรค์เป็นภาพยนตร์ฟอร์มยักษ์ได้แบบสมศักดิ์ศรี เป็นหนึ่งประสบการณ์การรับชมภาพยนตร์ ที่ต้องชมในโรงภาพยนตร์เพียงเท่านั้น รวมถึงนักแสดงภายในหนังที่มีชื่อเสียงและคุณภาพทางการแสดง

จึงชวนให้หนังน่าติดตาม ด้วยความยาวเกือบ 3 ชั่วโมง จึงยิ่งการันตีถึงเนื้อหาที่เกินคุ้ม และอรรถรสที่ให้ความรู้สึกร่วมระหว่างดูได้ขั้นสุด ด้วยการกำกับและดำเนินเรื่องราวในแบบของเจ้าพ่อหนังระดับโลกอย่าง คริสโตเฟอร์ โนแลน

สามารถติดตามข่าวสารอื่น ๆ เพิ่มเติมได้ที่ Gamerculture (หนัง)